Verhalen om nooit te vergeten
Opdrachtgever: Stichting Oude Groninger Kerken
Hoe brengen we de Joodse gemeenschap weer tot leven in de synagoge van Appingedam? Want deze kent een lange en rijke geschiedenis. Tragisch ook. En mag nooit worden vergeten.
We bedachten, ontwierpen en maakten een bijzondere boekenkast met 56 unieke boeken. Uniek omdat ze allemaal het persoonlijke verhaal vertellen van de vroegere Joodse bewoners van Appingedam. Zo wilden we zorgen dat hun verhalen nog generaties lang zouden voortleven.
Joodse gemeenschap Appingedam
Appingedam kende jarenlang een bloeiende Joodse gemeenschap. In de Tweede Wereldoorlog maakten de Duitsers hier abrupt een einde aan. Maar de synagoge in het stadje is bewaard gebleven en Stichting Oude Groninger Kerken heeft hier het beheer over gekregen.
Zij wilden op een originele manier de Joodse samenleving weer tot leven wekken zodat bezoekers kunnen beleven van hoe deze samenleving er vroeger uitzag. Al geruime tijd verzamelde de stichting verhalen van en over de Joodse inwoners van Appingedam door in gesprek te gaan met nabestaanden. Zo ontstonden er indringende portretten van Joden in Appingedam.
De verhalen
Verhalen vertellen en doorgeven aan volgende generaties is heel belangrijk binnen het Jodendom. Wij besloten daarom om van elk portret een boek te maken. Uit alle portretten (ruim 100 ) hebben we er uiteindelijk 56 gekozen en tot een biografie gemaakt. Elk met zijn of haar eigen verhaal.
De tragiek van de geschiedenis maakt dat deze verhalen niet af zijn. De levensverhalen van deze mensen zijn veel te kort. En de een nog korter dan de ander. Om dat gegeven te benadrukken, hebben de boeken blanco bladzijden. Alle boeken zijn gelijk qua formaat en dikte, maar de een heeft meer verhaal dan de ander.
Boekenkast
Om de boeken en verhalen een waardig platform te geven, ontwierpen we een speciale boekenkast. Geen enkel boek heeft een vaste plek in de kast. Maar ze behoren alle 56 toe aan één en dezelfde samenleving. De verhalen van vaders, moeders, dochters en zonen staan bij elkaar in één boekenkast.
De boekenkast is een abstracte vertaling van de welbekende antieke, Groninger kasten en gemaakt van cortenstaal dat we opzettelijk hebben laten roesten. Het unieke ontwerp staat symbool voor leven en dood. De roest aan de buitenkant van de kast symboliseert de vergane samenleving. De verlichting in de kast licht op als er iemand in de buurt komt en brandt als een soort ademhaling; symbool voor leven en een uitnodiging om te gaan kijken en lezen.
De boeken staan met hun omslag naar voren zodat de namen die we niet mogen vergeten altijd zichtbaar zijn.
